Bu yaz?da; web sistemleri üzerine dü?ünceleri olan, ya da gelecekte internetin ve internet sistemlerinin ne alanda kullan?labilece?i ve bu sistemlerin ?irket ve bireylere sa?layabilecekleri faydalar, yine bu sistemleri kimlerin, nas?l düzenlemesi gerekti?i anlat?lmaya çal???lm??t?r.

Tasarlamak & tasar?m nedir? : Tasar?m Türk dil kurumuna göre “zihinde canland?r?lan biçim”, felsefeye göre ise “daha önce alg?lanm?? olan bir nesne veya olay?n bilinçte sonradan ortaya ç?kan kopyas?” olarak tan?mlan?r. Bu tan?mlardan yola ç?karak ?öyle bir türk internet dünyas?na bak?ld???nda tasar?m?n yerinin pek oturamad???n?, web tasar?mc?s?n?n ise henüz özelliklerini ortaya ç?kartamad???n? görüyoruz. Ayn? zamanda tasarlamak ise bir ki?inin o konu üzerindeki becerisini sergiledi?i fiil olup, yetene?i ile yaratt??? eserlere de tasar?m denebilir. anla??laca?? gibi tasar?m, bir ki?inin, kurumun, simgenin, birimin aynas?d?r.

Tasar?m?n etkileri : Dünyam?zda fiziken mevcut olan baz? anlay?lar vard?r. Bunlar ruhsal ve fiziksel yap?lar olarak dü?ünülebilir. Fakat tasar?m diyince akl?m?za fiziksel görünü?, ifade biçimi gelmeli. ilk kar??la?mada bizi ilk etkileyen ?eylerin ba??nda fiziki unsurlar gelir. Bunlar karm?m?zdakinin giysisi, yap?s?d?r. Bundan anlayaca??m?z üzere kar??m?zdaki ileti?imi sa?layan il unsurumuz görünümümüzdür. Tasar?m bu özellik üstüne do?mu?tur. Tasar?m bünyemizdekileri kar??m?zdakilere ilk özetleyen unsurdur. Bu bak?mdand?r ki tasar?m en çok üstüne durulmas? gereken yap?lardan biridir ve birçok ki?i bu fiziksel unsura dikkat etmektedir. Peki ya bir nevi avantaj, dezavantaj silah? olan bu yap? di?er tasar?m dallar?nda oldu?u kadar internet dünyas?nda da dikkat ediliyor mu? Tasvirini yapt???, temsil etti?i kimli?i do?ru ?ekilde yans?tabiliyor mu? ya da bu gibi ?eylerin bir avantaj? ya da dezavantaj? mümkün müdür?

Ülkemizde web tasar?m? : Web tasar?m? ve türkiye kelimeleri dü?ünüldü?ünde ortaya bir karma?a ç?k?yor. Türkiye henüz web tasar?m? konusunda bir birli?e, bir kurumsalla?maya gidemedi. ?u an web tasar?m?n?n türkiye pazar?n? ele ald???m?zda göze çarpan görüntüler ?u gibi; gerekli üniversitelerin görsel tasar?m ve ileti?im, reklamc?l?k gibi sosyal bölümü mezunu ki?ilerin açt?klar? acentalar, ek i? yapabilece?ini dü?ünen çal??anlar, bu i?e hobi olarak ba?lam?? fakat piyasadan kendine bir?eyler dü?ürebilece?ine inanan amatörlerden olu?maktad?r. olay böyle olunca bu binleri a?an web tasar?m uzmanlar? ortak baz? kurallar de?il de, programlar?n kendilerine verdi?i ortak kurallarla yo?uruluyorlar. böylece ortaya birbirinde uzak, tasar?m de?eri ta??mayan çarp?k bir kent misali bir tasar?m alan? önümüze ç?k?yor. bu da ihtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlar?n? kar??layacak gruplar?nbilinçsiz hareket etmesine neden oluyor. böylece sektör geli?me gösteremeyip, uzmanlar?n?n hayallerinin ba?lar?na y?k?lmas?na sebebiyet veriyor.

?irketler en iyi ?ekilde tan?t?lmak ister. : Adsl’in hayat?m?za girmesiyle internet çok büyük bir h?zla, birçok haneye ula?t?. internet’in türkiye‘de ke?fi diyebilece?imiz bu hadise sonras?, s?n?rlar? bulunmayan bir sektör daha do?mu? oldu; internet reklamc?l???. internet reklamc?l???n? di?er reklamlardan ay?ran pek çok unsur bulunmaktad?r. bunlardan en önemlisi, kullan?c? ile ?irket ileti?iminin bir monitör mesafesine indirilmesi ve mü?terinin ihtiyaçlar?na an?nda cevap verme niteli?idir. burada yine tasar?m?n önemi ortaya ç?k?yor. tasar?m, estetiktir, etikettir, markay? marka yapan özelliktir. bir kullan?c? internette gezerken u?rad??? markan?n sitesinde dikkatini ilk çekecek olan ?ey tasar?m?d?r. daha sonra ise içerik gelmektedir. yap?lan ara?t?rmalara göre ziyaretçiler sitelerde önce orta alana sonra e?er varsa öncelik sol sütun olmak üzere sütunlara göz gezdiriyorlar. daha sonra ilk bakt?klar? ?ey ise ileti?im sayfas?. ço?u ki?inin yeterli bilgiyi alamamaktan ?ikayetçi olduklar? belitiliyor. görülece?i üzere web tasar?m? bir programlama yap?s? olmaktan çok bir sanatt?r. ayr?nt?ya inilmedikçe ba?ar?ya ula??lamaz. detaydan ve özverinden kaç?ld?kça verim al?namaz. bunlar?n tümü ise ?irketin yada bireyin amaçlar?na ula?amamas?, hatta sapmalar ya?amas?na neden olabilir. kendini en iyi ?ekilde tan?tmak, kendi niteliklerine uygun yap?lar isteyen bireyler, gelecekte ba?ar?ya ula?mak için önceden do?ru stratejileri ve planlamalar? yapmalar? gerekir. e?er bu gibi uygulamalardan maddi ve manevi kaç?lmazsa ba?ar?, piyasadaki yer, bak?? aç?lar?, gelece?e yönelik planlar, mü?teri memnuniyeti gibi pek çok alanda ilerlemeler kaydedilir. . web sitelerini kimler in?aa eder? : en büyük sorunlardan biri de web siteleri ve alt yap?lar?n?n olu?turulmas?nda ya?an?yor. ?irketsel projelerin iyi düzenlenememesi, türkiye‘de bu konu üzerine bilgilerin az olmas?, internet teknolojisinin getirisi - götürülerinin iyi hesaplanamamas? ve tabi ki sektördeki birli?in sa?lanamam?? olmas? ihtiyaçlar?n nas?l, kim taraf?ndan, hangi kurallara ba?l? olarak yap?lmas? gerekti?ini unutturuyor. web tasar?m? internet sektörünün sadece görsel ögelerini içeriyor. ayn? zamanda kar??m?za ç?kan en önemli özellik de altyap?. pek çok büyük sitelerde gözüken kodlamalar aralar?nda kollara ayr?larak ihtiyaçlara göre geli?tirildi. bunlar mü?terilerle ileti?imi artt?racak nitelikte olan aktif tart??ma alanlar? yaratmaya, e-ticaret sistemlerinden, aç?k artt?rma sistemlerine kadar kullan?lan tüm teknik altyap?lar?n omurgas?n? olu?turan niceliklerdir. görülece?i üzere internet teknolojilere en temelinden üç kolay ayr?labilir; planlama, programlama, tasar?m. bunlar?n bütünlü?ü dü?ünüldü?ünde hepsinde ayr? bir uzmanl?k gerektirir. birisi reklamc?l?k ve piyasa bilgileri, bir di?eri bilgisayar dilleri, di?eri ise görsel niceliklere sahip bölümlerden mezun ki?iler taraf?ndan projelendirilebilir. fakat bu i?in algoritmas? ve sistem altyap?s? düzenlemelerinde en önemli rolü uygulayacak iki meslek grubu vard?r. bunlar; bilgisayar mühendisli?i ve endüstri mühendisli?idir. bu iki meslek grubu bir i?e girdiklerinde rahat bir?ekilde ba?ar?l? olabilirler. di?er alt gruplar ise programlama dal?ndan mezun olanlar ve di?er iktisadi ve görsel tasar?m mezunlar? bu i?lerde çal??abilirler. görülece?i üzere web tasar?m? dü?ünüldü?ündençok daha kopmplike ve üzerine projeler yap?lmas? gerek bir sektördür.

Web sitelerini kimler in?aa etmez? : web tasar?mda günümüzde bir revaç var. gerekli html editör programlar?n? yükleyen herkes birkaç web sitesi yapt?klar?nda kendilerini “webmaster” olarak nitelendiriyorlar. i?lerine bak?ld???nda tasar?mdan uzak, deste?e aç?k amatör çal??malar oldu?u görülür. burada konu?ulabilecek husus bu amatör giri?imcilerin tasar?m sektörüne girme çabalar? ve bu çaba esnas?nda piyasaya verdikleri zarar olabilir. kendileri belki heyecan, belki ekonomik getiri olarak dü?ündükleri bu alt yap?s?z çal??malar? ile olaylar?, yukar?da say?lan meslek sahiplerini bazen zor duruma dü?ürebilecek boyutlara getirebiliyorlar. Bu gibi çal??malarda ?irketin web çal??mas? sadece görüntü olmaktan öteye gidememekle braber, pazarlama stratejileri ile ortak hareket edilmezse bir isim olmaktan öteye gidilemez.

Web siteleri neye göre in?aa edilir? : bir web sitesi in?aa edilirken öncelikle siteyi yapt?ran birimin ihtiyaçlar?na, profiline, vizyon & misyonu incelenir. gelecek hakk?ndaki plan ve projeleri üzerine konu?ulur. her konu üzerinde anla??ld?ktan sonra bir sonraki a?ama olan projelendirme ve algoritma a?amas?na geçilir. burada mühendisler sistemin ne özellikler ta??mas? gerekti?ini, sistemin birimin gelecek planlar?na olabilecek etkilerini hesap ettikten sonra en uygun platform dü?ünlür ve özellikler belirlenir. bundan sonraki a?amada koordinatörlerin deste?i ile programc? ve tasar?mc?lar projeyi in?aa ederler. yani olay tamamen gelece?i etkileyebilecek unsurlar?n bulunmas?, bunlar?n i?lenmesi ve bir yap?ya dökülmesidir.

Neden web sistemi kurulmal?? : web sistemleri yukar?da uzunca anlat?ld??? üzere her birimin ihtiyaç sahibi olduklar? tan?t?m ve anlat?m mekanizmalar?d?r. ayn? zamanda 1 ocak 1957 tarihinden beri yürürlükte olan 6762 say?l? “türk ticaret kanunu” de?i?mesi ile internet konusunda da önemli de?i?iklikler yap?ld?. bunlardan en önemlisi ?irketlere gelen; web sitesi sahibi olma zorunlu?u. yeni kanunu aynen aç?klamak gerekirse;

madde 1502.

1. her sermaye ?irketi bir web sitesi olu?turmaya ve sitenin belirli bir bölümünü, ?irketin kanunen yapmas? gereken ilânlar?na, paysahipleri ve ortaklar? aç?s?ndan önem ta??yan aç?klamalar?na, yönetim kurulu ve genel kurul toplant?lar?n?n haz?rl?klar? ve yap?lmas? ile ilgili, ortaklara sunulmas? gereken belgelerin aç?klanmas?na, bu kurullara ili?kin davetlerin yap?lmas?na, oy verme, ?effafl?k ve kamuyu ayd?nlatma yönünden zorunlu ve bilgi toplumu ba?lam?nda yararl? görülen hizmet ve bilgilerin sunulmas?na, bilgi almaya yönelik sorulara, verilen bilgiye ve benzeri di?er i?lemler ile bu kanunda ve di?er kanunlarda paysahiplerinin veya ortaklar?n ayd?nlat?lmas?n?n öngörüldü?ü konulara tahsis etmek zorundad?r.ayr?ca, finansal tablolar?, bunlar?n dipnotlar?, y?ll?k rapor, yönetim kurulunun kurumsal yönetim ilkelerine ne oranda uyuldu?una ili?kin y?ll?k de?erleme aç?klamas?, denetçinin, özel denetçinin, i?lem denetçilerinin raporlar? ve yetkili kurul ve bakanl?klar?n istedikleri pay sahiplerinin ve sermaye piyasas?n? ilgilendiren konulara ili?kin olarak ?irketin cevap ve bildirimleri ve di?er ilgili hususlar ?irketin web sitesinde yay?nlan?r.bu hükümdeki yükümlülü?e uymama, kanuna ayk?r?l???n ve yönetim kurulunun görevini yerine getirmemesinin bütün sonuçlar?n? do?urur. ceza hükümleri sakl?d?r.finansal tablolar? ile her türlü rapor üç y?l sitede kal?r.

2. web sitesinin bilgi toplumu hizmetlerine ayr?lm?? k?sm?n?n ticaret siciline kayd? da dahil olmak üzere, bu maddenin amaçlar?na tahsis edilmi? bulunan bu k?sm?n?n herkese aç?k nitelik ta??d???, burada yer alan mesajlar ile bilgilerin ilgililere yönlendirilmi? aç?klamalar ve hukukî iradeler oldu?u, sitenin bu k?sm?na ula??lmas?n?n usul ve esaslar? ile ilgili di?er hususlar sanayi ve ticaret bakanl??? taraf?ndan bir yönetmelikle düzenlenir.

3. web sitesinin bu maddenin amaçlar?na tahsis edilmi? k?sm?nda yay?mlanan bilgilerin ba??na parantez içinde yönlendirilmi? mesaj? ibaresi konulur. Bu ibareli mesaj ancak kanuna ve yukar?da an?lan yönetmeli?e uyulmak suretiyle de?i?tirilebilir. tahsis edilen k?s?mda yer alan bir mesaj?n yönlendirildi?i karinedir.

4. yönlendirilmi? mesajlar?n bas?l? ?ekilleri 82 nci madde uyar?nca ayr?ca saklan?r. web sitesinde yer alacak bilgiler metin haline getirilip ?irket yönetimince tarih ve saati gösterilerek noterlikçe onayl? bir deftere s?ra numaras?na göre yaz?l?r veya yap??t?r?l?r. daha sonra sitede yay?nlanan bilgilerde bir de?i?iklik yap?l?rsa, de?i?ikli?e ili?kin olarak yukar?daki i?lem tekrarlan?r.

görülece?i üzere getirilen yeni yasa ile her ?irketin belirli özellikler ta??yan bir sisteme sahip olmas? gerekmektedir. web sitesi denmemesinin nedeni ise istenen özelliklerinin web sitesinden çok, ?irketin internet üzerinde bulundu?u bir ?ubesi gibi dü?ünülmesidir. bu gibi yasal hükümler ta?ayan ve profesyonelce tasarlanmas? gerken sistemlerin her ele teslim edilemeyece?i malumdur.

Son mesajlar : internet projeleri dü?üldü?ünden daha karma??k, önemli, gelece?ine yön vermek isteyen kurumlar için kaçn?lmaz bir araçt?r. bunun ke?fi çok da uzun zaman almayacakt?r. getirilen yeni yasalar ile de görülüyor ki internet bir kurum için sanal bir ?ubedir. buradan online toplant?lar yap?labilir, ilerideki geli?melere ba?l? olarak e-imza gibi özelliklerin de geli?mesi ile pek çok faaliyetler on-line olarak yap?labilecek konuma gelecektir. bu gibi projeler büyük u?ra? isteyen, iyi bir ekip taraf?ndan dü?ünülmesi, u?ra?lar vermesi sonucu yap?labilecek i?lemlerdir. bu bak?mdan hem altyap?, hem tasar?m hem gelcek planlamalar dü?ünüldü?ünde amatör çal??anlardan, gelce?i bilinmeyen isimlerden bu projelerin yap?lmas? beklenemez. gelece?i için iyi kararlar vermek isteyenlerin bu konular üzerinde hassasiyet göstermeleri gerekmektedir.

Kaynak : Haliç Üniversitesi - Bilgisayar Mühendisli?i